Pierwszy lot podczas szkolenia PPL(A) to moment, który większość pilotów pamięta przez wiele lat. Po zajęciach teoretycznych, poznaniu samolotu, wykonaniu jego przeglądu i pierwszych ćwiczeniach na ziemi przychodzi czas, aby po raz pierwszy spojrzeć na lotnisko z kabiny samolotu będącego już w powietrzu.
W programie szkolenia PPL(A) jest to Ćwiczenie A/1 – Lot zapoznawczy.
Nie jest to jednak zwykły lot widokowy. Od pierwszych minut kursant zaczyna uczyć się patrzeć na samolot i otoczenie jak przyszły pilot.
Zanim samolot oderwie się od ziemi
Pierwszy lot nie rozpoczyna się wraz ze zwiększeniem mocy silnika.
Jeszcze przed wejściem do samolotu kursant poznaje lotnisko, jego otoczenie oraz zasady wykonywania lotów w rejonie lotniska. Instruktor omawia między innymi:
- kierunki startów i lądowań,
- charakterystyczne punkty orientacyjne w okolicy lotniska,
- przeszkody terenowe,
- strefy, w których wykonywane są ćwiczenia,
- organizację ruchu na ziemi i w powietrzu,
- podstawowe zasady obserwacji przestrzeni.
To również moment, w którym zaczynamy uczyć jednej z najważniejszych umiejętności pilota – prawidłowego podziału uwagi.
Pilot nie może przez cały czas patrzeć wyłącznie na przyrządy. Musi jednocześnie obserwować przestrzeń, kontrolować położenie samolotu względem horyzontu, orientować się w terenie oraz sprawdzać podstawowe parametry lotu i pracy silnika.
Pierwsze kołowanie do pasa
Po przygotowaniu samolotu i uruchomieniu silnika rozpoczyna się kołowanie.
Na tym etapie sterowanie prowadzi przede wszystkim instruktor, a kursant obserwuje sposób manewrowania samolotem na ziemi.
Samolot podczas kołowania zachowuje się zupełnie inaczej niż samochód. Pilot musi nauczyć się odpowiedniego używania sterowania kierunkowego, hamulców oraz mocy silnika.
To pierwszy moment, w którym kursant zauważa, że pilotowanie samolotu wymaga koordynacji wielu czynności wykonywanych jednocześnie.
Start – pierwszy moment, którego się nie zapomina
Po zajęciu pasa startowego instruktor rozpoczyna start.
Wzrasta moc silnika, samolot przyspiesza, a po chwili koła odrywają się od ziemi.
Dla wielu kursantów właśnie ten moment jest pierwszym prawdziwym uświadomieniem sobie:
„Właśnie zaczynam uczyć się latać.”
Podczas pierwszego wznoszenia instruktor pokazuje prawidłowe położenie samolotu względem naturalnego horyzontu oraz zwraca uwagę na to, jak zmienia się obraz widoczny przed kabiną.
Kursant zaczyna zauważać zależność pomiędzy położeniem nosa samolotu, prędkością, wysokością oraz kierunkiem lotu.
Jak pilot orientuje się w powietrzu?
Jednym z głównych celów pierwszego lotu jest nauczenie kursanta podstawowej orientacji przestrzennej i geograficznej.
Z wysokości kilkuset metrów świat wygląda zupełnie inaczej niż z ziemi.
Drogi, rzeki, miejscowości, zbiorniki wodne czy charakterystyczne obiekty stają się punktami orientacyjnymi.
Instruktor pokazuje, gdzie znajduje się lotnisko i jak rozpoznać jego położenie podczas lotu w rejonie.
Kursant zaczyna również obserwować wskazania busoli oraz porównywać je z rzeczywistym kierunkiem lotu.
To początek umiejętności, która będzie później niezwykle ważna podczas samodzielnych lotów nawigacyjnych.
Pierwszy kontakt ze sterami
Podczas lotu zapoznawczego kursant nie jest wyłącznie pasażerem.
Trzyma stery i obserwuje reakcje samolotu.
Instruktor demonstruje działanie podstawowych elementów sterowania i pokazuje, w jaki sposób zmiana położenia sterów wpływa na lot.
Kursant poznaje reakcję samolotu na:
- wychylenie lotek,
- działanie steru wysokości,
- użycie steru kierunku,
- zmianę mocy silnika,
- zmianę konfiguracji samolotu.
Na polecenie instruktora może również wykonać swoje pierwsze próby sterowania samolotem.
I właśnie wtedy często pojawia się jedno z największych zaskoczeń pierwszego lotu.
Samolot nie wymaga dużej siły.
Sterowanie powinno być płynne i precyzyjne. Niewielki ruch sterem może wystarczyć, aby samolot zaczął zmieniać swoje położenie.
Horyzont – jeden z najważniejszych „przyrządów” pilota
Już podczas pierwszego lotu zwracamy dużą uwagę na naturalny horyzont.
Kursant obserwuje położenie samolotu względem linii horyzontu i zaczyna rozpoznawać:
- pochylenie nosa samolotu,
- przechylenie na lewe lub prawe skrzydło,
- zmianę kierunku lotu,
- rozpoczęcie wznoszenia lub zniżania.
To bardzo ważny element późniejszej nauki pilotażu.
Zanim kursant nauczy się precyzyjnie utrzymywać wysokość czy kierunek według przyrządów, musi nauczyć się widzieć i czuć położenie samolotu w przestrzeni.
Pierwsze zakręty
Instruktor pokazuje również zachowanie samolotu podczas zakrętów.
Kursant może zobaczyć, jak zmienia się położenie skrzydeł względem horyzontu oraz jak wygląda teren podczas przechylenia samolotu.
To także pierwsza okazja do obserwowania, jak samolot reaguje na jednoczesne użycie kilku elementów sterowania.
Na tym etapie nie chodzi jeszcze o perfekcyjne wykonanie zakrętu.
Najważniejsze jest zrozumienie:
co robi samolot i dlaczego.
Precyzyjne wykonywanie zakrętów będzie przedmiotem kolejnych ćwiczeń.
Co dzieje się w kabinie podczas pierwszego lotu?
Kursant zaczyna również poznawać rytm pracy pilota.
Oprócz obserwacji przestrzeni trzeba kontrolować podstawowe parametry lotu oraz pracę samolotu.
Instruktor pokazuje, na co zwracać uwagę i w jaki sposób dzielić uwagę pomiędzy widok za oknem i wskazania przyrządów.
Kursant obserwuje między innymi:
- prędkość,
- wysokość,
- kierunek lotu,
- parametry pracy silnika,
- stan podstawowych instalacji samolotu.
Nie chodzi o to, żeby podczas pierwszego lotu zapamiętać wszystkie wskazania.
Celem jest rozpoczęcie budowania prawidłowych nawyków.
Powrót na lotnisko
Po zakończeniu ćwiczeń w rejonie instruktor kieruje samolot z powrotem w stronę lotniska.
Kursant obserwuje zniżanie, wejście w rejon lotniska oraz przygotowanie samolotu do lądowania.
Instruktor demonstruje podejście do pasa oraz samo lądowanie.
Po przyziemieniu pozostaje jeszcze opuszczenie drogi startowej i kołowanie do miejsca postoju.
Tak kończy się pierwszy pełny lot szkoleniowy.
Ale szkolenie dopiero się zaczyna.
Czy podczas pierwszego lotu będę sam sterował?
Tak – jeżeli instruktor uzna, że warunki na to pozwalają.
Program szkolenia przewiduje, że podczas lotu kursant trzyma stery, obserwuje reakcję samolotu i na polecenie instruktora podejmuje pierwsze próby sterowania.
Nie oznacza to jednak, że instruktor pozostawia ucznia samemu sobie.
Samoloty szkolne mają podwójne sterowanie, dlatego instruktor przez cały czas kontroluje przebieg lotu i w każdej chwili może przejąć sterowanie.
Pierwszy lot ma przede wszystkim pozwolić kursantowi poznać zachowanie samolotu i oswoić się ze środowiskiem lotniczym.
Na jakiej wysokości odbywa się pierwszy lot?
Zgodnie z programem szkolenia lot zapoznawczy wykonywany jest zazwyczaj na wysokości około:
1000–2000 ft AGL, czyli około 300–600 metrów nad terenem.
Dokładny przebieg lotu zależy jednak zawsze od sytuacji operacyjnej, pogody oraz decyzji instruktora FI(A).
A co z turbulencją?
Pierwszy lot powinien odbywać się w warunkach umożliwiających kursantowi spokojne poznanie zachowania samolotu.
Naturalny horyzont powinien być dobrze widoczny, a turbulencja nie powinna utrudniać uczniowi obserwowania reakcji samolotu.
Nie chodzi o to, żeby pierwszy lot był testem odporności.
Ma być przede wszystkim lekcją.
Co trzeba umieć po pierwszym locie?
Nikt nie oczekuje, że po jednym locie kursant będzie potrafił samodzielnie pilotować samolot.
To dopiero początek.
Po zakończeniu Ćwiczenia A/1 uczeń powinien jednak zacząć:
- utrzymywać podstawową orientację względem lotniska,
- zauważać zmianę kierunku lotu,
- rozpoznawać przechylenie samolotu,
- dostrzegać zmianę pochylenia,
- rozumieć, którym sterem należy zareagować na określoną zmianę położenia samolotu.
To fundament, na którym budowane będą kolejne umiejętności.
Co dzieje się po locie zapoznawczym?
Kolejnym etapem szkolenia PPL(A) jest Ćwiczenie A/2 – nauka podstawowych elementów pilotażu.
Od tego momentu zaczyna się już właściwa, systematyczna nauka sterowania samolotem.
Kursant będzie uczył się między innymi:
- lotu prostego i poziomego,
- utrzymywania kierunku i wysokości,
- wznoszenia,
- zniżania,
- zakrętów,
- zmian konfiguracji samolotu,
- prawidłowego podziału uwagi.
Z każdym kolejnym lotem instruktor wykonuje coraz mniej czynności, a coraz więcej przejmuje uczeń.
Droga prowadzi do jednego z najważniejszych momentów całego szkolenia – pierwszego samodzielnego lotu.
Pierwszy lot PPL(A) w Akademii Pilotów
W Akademii Pilotów szkolenie praktyczne PPL(A) prowadzimy na samolotach PS-28 Cruiser z Lotniska Zator.
Pierwszy lot pozwala poznać samolot, jego reakcje na sterowanie oraz okolice lotniska, ale przede wszystkim pozwala po raz pierwszy spojrzeć na latanie nie oczami pasażera, lecz oczami przyszłego pilota.
Od tej chwili każdy kolejny lot ma już konkretny cel szkoleniowy.
Krok po kroku uczysz się podejmowania decyzji, sterowania samolotem, orientacji, wykonywania startów i lądowań, nawigacji oraz samodzielnego prowadzenia lotu.
A wszystko zaczyna się właśnie tutaj.
Jeszcze nie wiesz, czy szkolenie PPL(A) jest dla Ciebie?
Nie musisz od razu rozpoczynać pełnego kursu.
Możesz najpierw odbyć lot zapoznawczy z Akademią Pilotów, zobaczyć Lotnisko Zator z powietrza, poznać PS-28 Cruiser i przekonać się, jak wygląda lot małym samolotem.
Zobacz ofertę lotu zapoznawczego →
Podstawa programu szkolenia
Artykuł opisuje Ćwiczenie A/1 „Lot zapoznawczy” programu szkolenia praktycznego do licencji PPL(A), wydanie 2025, stosowanego przez DTO PTASISERWIS.PL. Ćwiczenie zawiera elementy ćwiczenia 3 zgodnie z AMC1 FCL.210.A.
Przebieg każdego konkretnego lotu oraz zakres wykonywanych czynności zależą od decyzji instruktora FI(A), aktualnych warunków meteorologicznych, sytuacji operacyjnej oraz postępów ucznia-pilota.